Op 2 maart 2026 kwamen vertegenwoordigers van negen Amsterdamse politieke partijen bijeen in Pakhuis de Zwijger voor een verkiezingsdialoog over de gemeenschapseconomie. Centraal stond de vraag hoe Amsterdam deze economie structureel kan versterken.
Aan het einde van de avond ondertekenden PvdA, GroenLinks, D66, Partij voor de Dieren, Volt, SP, De Vonk én het CDA alle drie de pijlers van het Amsterdams Coöperatief Verbond. De VVD ondertekende één van de drie onderdelen en is in overleg over de overige twee. BIJ1 heeft na het evenement tevens aangegeven het Verbond te willen tekenen.
“De gemeenschapsinitiatieven zijn de vitale infrastructuur van Amsterdam.”
— Aman Walia, mede-initiatiefnemer De Groene Hub
Erkennen, financieren, gunnen!
Dat partijen van links tot midden en rechts zich aan tafel schaarden, onderstreept dat de gemeenschapseconomie steeds nadrukkelijker wordt erkend als volwaardige pijler onder een weerbaar, sociaal en rechtvaardig Amsterdam — en als bevestiging dat de kracht van de stad in haar inwoners zelf ligt. Met dit verbond roepen de ondertekenaars de nieuwe gemeenteraad op om de gemeenschapseconomie stevig te verankeren in het coalitieakkoord 2026–2030. We benadrukken dat gemeenschappen al dagelijks bouwen aan betaalbaar wonen, lokale energie, zorg, voedsel en ontmoeting — en vragen de gemeente haar te erkennen, financieren en gunnen:
❌ Erkennen
De gemeente erként gemeenschappen – zoals buurtcoöperatieven, stadslandbouwinitiatieven en verenigingen – als gelijkwaardige partner. Dit betekent één duidelijk aanspreekpunt met doorzettingsmacht, en beleid dat niet verkokerd maar domeinoverstijgend werkt.
❌ Financieren
Gemeenschapsinitiatieven krijgen toegang tot meerjarige, integrale financiering dat effectief en coöperatief wordt georganiseerd door het maatschappelijk middenveld zelf. Zo kunnen initiatieven doorgroeien van startfase naar volwassen organisaties en ontstaat er rust en continuïteit.
❌ Gunnen
De gemeente benut actief de ruimte binnen het aanbestedingsrecht om lokaal, maatschappelijk en gemeenschapsgedreven in te kopen – ook op digitaal gebied – én grondbeleid te voeren. Hierbij stelt zij maatschappelijke waarde boven louter financiële waarde. Bij burgerinitiatieven wordt er ingezet op één-op-één-gunnen.
“Misschien leven we in een politieke democratie, maar onze economie is helemaal niet democratisch.”
— Dagan Cohen, Amsterdam Donut Coalitie
Zie hier het document:
En hier is de verkiezingsdialoog terug te kijken:
Achtergrond
Wat staat er op het spel? Concrete voorbeelden uit de stad
Het Amsterdams Coöperatief Verbond is geen abstract beleidsverhaal. De urgentie is hier en nu voelbaar in de stad. Drie voorbeelden illustreren wat er verloren dreigt te gaan — en wat er te winnen valt.
De Groene Hub: Zuidoost dreigt een anker te verliezen
De Groene Hub in Amsterdam-Zuidoost is tegelijk buurthuis, energiecoöperatie en werk- en leergemeenschap. Het initiatief verbindt bewoners, biedt werkplekken en draagt bij aan de lokale energietransitie. Toch ziet De Groene Hub zich genoodzaakt om medio juni 2026 te stoppen als er geen structurele financiële ondersteuning komt. Precies het soort gemeenschapsinitiatief dat het Coöperatief Verbond beoogt te beschermen — maar dat nu tussen wal en schip valt door gebrek aan meerjarige zekerheid.
“Wij werken met mensen. Elke dag gaan we woningen repareren, we gaan fietsen repareren. “En je bouwt vertrouwen op — omdat je niet de gemeente bent.”
— Aman Walia, De Groene Hub
De Ceuvel: VN-prijswinnaar gedwongen tot sloop
De Ceuvel in Amsterdam-Noord is een internationaal erkende circulaire broedplaats: een kantorenpark van afgedankte woonboten, een drijvend hotel en een restaurant gebouwd van afvalhout, opgericht door zo’n tweehonderd vrijwilligers op een voormalige scheepswerf. Vorig jaar ontving De Ceuvel nog een internationale, aan de Verenigde Naties gelieerde prijs voor duurzame stedelijke vernieuwing. Toch moet het initiatief over precies één jaar alles afbreken — tenzij de gemeente de ontwikkeling direct gunt zonder aanbesteding. Sloop zou de gemeente naar schatting een miljoen euro meer kosten dan continuering. Het Coöperatief Verbond biedt het juridische en politieke kader om dit soort waardevolle initiatieven te behouden via onderhands gunnen waar de wet dat toelaat.
“Je zou als gemeente ook kunnen pionieren. We hebben met juristen gesproken die zeggen: het kan. Het vraagt een gemeente die meedenkt, proactief, en soms buiten de lijntjes durft te kleuren — omdat de waarde en de impact ervan veel groter is.”
— Judith Krom, Partij voor de Dieren
3 miljard euro gemeentelijke inkoop: een enorme onbenutte kans
De gemeente Amsterdam geeft jaarlijks ruim 3 miljard euro uit aan inkoop van goederen en diensten. Op dit moment gaat het grootste deel daarvan naar grote, commerciële partijen. Het derde onderdeel van het Coöperatief Verbond — Gunnen — vraagt de gemeente deze inkoopkracht bewust in te zetten voor lokale, maatschappelijke en coöperatieve organisaties. Zelfs een beperkte verschuiving van dit budget kan een transformatief effect hebben op de gemeenschapseconomie van Amsterdam.
“Bij 3 miljard geeft de gemeente uit aan aanbesteding en inkoop. Als je dat kan sturen naar de economie die je wil, namelijk deze, dan kan je enorme verandering veroorzaken in de gemeente Amsterdam.”
— Elisabeth IJmker, GroenLinks
Een dialoog over wonen, energie en maatschappelijke plekken
In de geest van de coöperatieve economie was de avond geen verkiezingsdebat, maar een verkiezingsdialoog. Drie thema’s kwamen aan bod: wooncoöperaties, energiegemeenschappen en maatschappelijke broedplekken.
Over wonen: D66 wil voortbouwen op de 20 miljoen die al eerder is vrijgemaakt voor wooncoöperaties; De Vonk wil zo’n 350 miljoen in deze woonvorm investeren. Over energie: van links tot rechts was men het eens dat er windmolens moeten komen in de haven. Saskia Müller, directeur van APEC, de koepelvereniging voor Amsterdamse energiecoöperaties, stelde het helder:
“De toekomst van energie is decentraal.”
— Saskia Müller, directeur APEC
Over maatschappelijke plekken sprak Aman Walia namens De Groene Hub. Hij verwoordde wat veel initiatiefnemers in de zaal voelden:
“We hebben de ondersteuning nodig om te groeien, om die nieuwe economie te bouwen die niet alleen op winst is gericht. Als we echt langdurige verandering willen die ook langer gaat dan vier jaar, dan moet je samenwerken met deze partijen.”
— Aman Walia, De Groene Hub
“Ik heb geen verdienmodel. Ik heb een dienmodel.”
— Natasja Hagenbeek, Afval Oogst — aangehaald tijdens de dialoog als treffend voorbeeld van de gemeenschapseconomie
Co-creatie
Dit verbond is mogelijk gemaakt in samenwerking met een breed scala van maatschappelijke organisaties die zich bezig houden met de gemeenschapseconomie, duurzaamheid en sociale rechtvaardigheid, waaronder: Vereniging De Meent (MeentCoöp), de Amsterdamse Producerende Energie Coöperaties (APEC), Platform Wooncoöperaties Amsterdam (PWA), Kracht van Mokum, Ma.ak020, Commons Network, Oranje Energie, Waag Futurelab, de Hogeschool van Amsterdam, Centre for Economic Transformation (CET), Pakhuis de Zwijger, De Groene Hub, Stichting Samenwonen-Samenleven, De Ceuvel, Wooncoöperatie De Warren, de ACCU Fanfare, De Stadsmakerscoöperatie, AmsterDOEN, de Amsterdam Donut Coalitie en velen meer…